گیاهان دارویی

معرفی گیاه دم اسب

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

دم اسب (1)

دم اسب صحرایی

Equisetum arvense L.

Family: Equisetaceae

Synonyms: Equisetum boreale Bong., Equisetum elingatum Willd.

English name: Horse-tail, Field Horse-tail

 

ريخت شناسي گياه: گياه علفي با ساقه بند بند، داراي دو نوع ساقه هوايي (سترون و بارور) بندهاي پاييني ساقه‌هاي هوايي معمولاً شامل تعداد زيادي ريشه‌هاي نابجا بصورت مجتمع و چرخه‌اي. ساقه بارور قبل از ساقه سترون در فصل بهار ظاهر شده، كوتاهتر و قطورتر از ساقه سترون و فاقد كلروفيل. ريزوم (بطول 80-60 سانتيمتر) عميق در خاك فرو رفته و برگهاي آن معمولاً در محل گره‌ها بصورت حلقوي (2).

محل رويش: در محلهاي مرطوب، سايه‌دار و شني مي‌رويد (1، 2). از مناطق رويش آن مي‌توان گلستان (بندر گز)،‌ آذربايجان (تبريز)، زنجان، همدان (الوند) را نام برد (3).

زمان برداشت قسمت مورد استفاده: ساقه‌هاي نازا در تابستان جمع‌آوري مي‌شوند (4).

قسمت مورد استفاده: ساقه‌هاي نازا (5).

كاربرد درماني: دم اسب در طب سنتی جهت درمان ناخن‌های شکننده، ریزش مو، سل، بیماری‌های روماتیسمی، نقرس و در بهبود خونریزی‌های شدید قاعدگی، خونریزی بینی، ریه و معده استفاده می‌شود. از دم اسب به عنوان ضد التهاب، ضد اسپاسم، مدر جهت دفع سنگ کلیه و مثانه و همچنین برای بهبود زخم و سوختگی استفاده می‌گردد. یکی دیگر از کاربردهای رایج عصاره دم اسب، استفاده از آن برای تقویت و مرطوب‌کنندگی ناخن‌های شکننده است. استفاده از محلول عصاره دم اسب بر روی ناخن باعث خون رسانی بهتر به موضع شده و در نتیجه اکسیژن و مواد غذایی بیشتری به ناخن می‌رسد. ترکیبات سیلیسی موجود در این عصاره خاصیت کراتئولیتیک داشته و موجب از بین رفتن سلول‌های بافت مرده پوست می‌شود. از این رو ناخن‌های آسیب دیده، شکننده و شیار دار ترمیم شده و اسباب استحکام و براق شدن مجدد آنها فراهم می‌گردد، به گونه‌ای که در فاصله زمانی اندکی شادابی و رشد ناخن نمایان می‌شود. بررسی‌ها نشان داده که استفاده از عصاره این گیاه می‌تواند حتی مشکلات ناشی از پسوریازیس روی ناخن‌ها را نیز برطرف نماید(6)..

آثار فارماكولوژيك مشاهده شده: مدر خفيف، ضد اسپاسم (6). دم اسب منبع غنی از سیلیس می باشد و احتمالأ روی متابملیسم پوست، مفاصل، تاندون ها و استخوان ها عمل می كند؛ به همین دلیل در شكستگی ها، بیماری های روماتیسمی، اختلالات موضعی عروق محیطی، سرمازدگی و تورم بعد از ترومبوز مفید می باشد. برای این منظور می توان از حمام سیلیس(با اضافه كردن این عصاره به آب حمام) استفاده كرد و یا از كمپرس عصاره دم اسب به صورت موضعی استفاده نمود. این عمل برای تسكین دردهای آرتروز و ورم مفاصل مفید است.پژوهش ها نشان می دهد سیلیس كلوئیدی موجود در عصاره دم اسب تأثیر قابل توجهی در افزایش خاصیت ارتجاعی و كشش پوست و مو دارد و موجب التهاب و خارش پوست سر می شود. همچنین به نظر می رسد املاح فراوان و ویتامین های دیگر عصاره دم اسب مواد ضروری فولیكول ها را تأمین و موجب تقویت مو گردد.

احتياط مصرف: Thiamase (ماده سمي گياه) باعث عدم تعادل، اختلالات حركتي، در نهايت باعث اغماء و مرگ مي‌شود اين گياه رانبايد بيش از شش هفته مصرف كرد زيرا باعث التهاب دستگاه گوارش مي‌شود (4، 5). به دنبال مصرف صحيح و بجاي آن عوارض جانبي و خطرات عمده‌اي وجود ندارد (6).

منع مصرف: ادم ناشي از بيماريهاي كليوي (نارسايي كليه) يا نارسايي قلبي (6). با توجه به اینكه دم اسب حاوی مقدار نسبتأ زیادی سلنیوم می باشد، باید در مصرف آن احتیاط و حد خوراكی و دارویی آن را رعایت نمود.

تركيبات شيميايي: مواد معدني (كلسيم، آهن)، ويتامين، تانن، فلاونوئيد، اسيدهاي فنليك، استرول (7).

نحوه و ميزان مصرف:

1- دم كرده: 2 قاشق مرباخوري گياه خشك، در نصف فنجان آب خيسانده و يك فنجان در روز ميل شود (8).

2- جوشانده: يك قاشق مرباخوري سر پر از گياه خشك يا تازه در نصف فنجان آب سرد، بمدت يك دقيقه جوشانده شود. بعد از يك دقيقه صاف و 5/1-1 فنجان در روز ميل شود (8).

3- آب گياه: يك قاشق مرباخوري، يكبار در روز ميل شود (8).

مصرف غذايي: مصرف غذايي ندارد.

نام تجاري دارو ساخته شده از گياه:

Fr.: Siliprele; Ger.: Biolavan; Kneipp Zinnkraut – Pflanzensaft; Prodiuret; Pulvhydrops Mono; Redaxa fit; Salus Zinnkraut; Zinnkraut – Tropfen (9).

 

 

منابع:

1- مظفريان، ولي الله. شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، 1391

2- قهرمان، احمد. كورموفيتهاي ايران (سيستماتيك گياهي). جلد اول. مركز نشر دانشگاهي، 1373: 102

3- امامي، احمد. شمس اردكاني، محمد رضا. مهرگان، ايرج. فرهنگ مصور گياهان دارويي. مركز تحقيقات طب سنتي و مفردات پزشكي . دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي، 1383: 122

4- Anderw Chevallier. The Encyclopedia of Medicinal Plants. 1996: 203

5- James A. Duke. CRC Handbook of Medicinal Herbs 1989: 179

6- Thomson PDR. PDR For Herbal Medicines. 3 rd edition. 2005: 450

7- Jean Bruneton. Pharmacognosy Phytochemistry Medicinal Plants. 1995: 292

8- John . Lust. The Herb Book. 1974: 345

9- Sean C Sweetman. Martindale: The complete drug reference. 2002: 1606

رهگیری فاکتور

لطفا شماره فاکتور خود را درج نمایید

شماره فاکتور شما :