معرفی گیاه قدومه

 

 قدومه (1)

Alyssum alyssoides (L.) L.

Family: Brassicaceae

Synonyms: Alyssum campestre L.

English name: Alyssum, Madwort, Alisonو Alysson

ريخت شناسي گياه: گياهي پايا، كوهستاني و صخره‌اي، كوتاه، سبز متمايل به كبود، كم و بيش پوشيده از كركهاي كوتاه، ستاره‌اي شكل، شفاف و درخشان. ساقه متعدد، سبز و مات. برگها در پايين ساقه، واژ تخم مرغي. گل به رنگ زرد متمايل به سفيد، گاهي زرد كم رنگ، كوچك مجتمع در گل آذين كوتاه (2).

محل رويش: در خوي، بين شاه آباد و ماكو، اصفهان،‌ بين اصفهان و آباده، بين جلفا و اصفهان، قم، اطراف تهران و اطراف قزوين پراكندگي دارد (2).

زمان برداشت قسمت مورد استفاده: در تير و مرداد ماه جمع‌‌آوري ميشود (3).

قسمت مورد استفاده: ميوه (3).

كاربرد درماني: پس از قرار دادن در آب لعابي خارج مي‌گردد كه بعنوان نرم كننده سينه، رفع درد گلو و گرفتگي صدا در ايران مصرف مي‌شود (4).

آثار فارماكولوژيك مشاهده شده: مطلبي يافت نشد.

احتياط مصرف: در منابع احتياط مصرفي براي آن ذكر نشده است (4).

منع مصرف: در منابع منع مصرفي براي آن ذكر نشده است (4).

تركيبات شيميايي: دانه‌هاي گياهي حاوي گلوكزاينولات‌، ‌موسيلاژ، تركيبات روغني و پروتئين مي‌باشد (5).

نحوه و ميزان مصرف: 9-6 گرم دانه قدومه را در يك ليوان آب جوش ريخته و به مدت نيم ساعت بخيسانيد. سپس روزي 3 بار هر بار يك فنجان ميل كنيد (6).

مصرف غذايي: مصرف غذايي ندارد (6).

نام تجاري دارو ساخته شده از گياه: فرآورده دارويي ندارد (6).

منابع:

1- مظفريان، ولي الله. شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران. انتشارات فرهنگ معاصر،  1391

2- قهرمان، احمد. فلور ايران (جلد 11). موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع، 1362: 1260

3- صمصام شريعت، هادي. پرورش و تكثير گياهان دارويي. ماني، 1374: 333

4- زرگري، علي. گياهان دارويي. موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، 1376: 192

5- M. Joneid. Mucilage – Containing Seeds of Alyssum Campestre. J Pharm and Pharmacol. 1953; 5: 626-31

6- كميته تدوين فارماكوپه گياهي ايران. فارماكوپه گياهي ايران. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي. معاونت غذا و دارو، 1381: 568

معرفی گیاه كرفس

كرفس (1، 2)

Apium graveolens L.

Family: Apiaceae

Synonyms: Apium graveolens var. dulce (Mill.) DC.

English name: Wild Celery, Celery, water parsley, Small parsley

 

ريخت شناسي گياه: گياهي دو ساله يا پايا، ارتفاع 80-40 سانتيمتر. ريشه عمودي و دوكي شكل. ساقه‌ها غالباً متعدد، ايستاده، توخالي، تقريباً زاويه‌دار، سبز، با شاخه‌هاي ضخيم و كم و بيش گوشتي. برگها گوشتي، ضخيم با تقسيمات ته شانه‌اي با 5 قطعه واژ مثلثي. گلها سفيد، مجتمع در چترهاي بدون پايه، ميوه تقريباً كروي، دو قسمتي، فندقه با پنج رگه نازك (3).

محل رويش: در سمنان، كوه پيغمبر، دره گز، زابل در سيستان و مكران پراكندگي دارد (3).

زمان برداشت قسمت مورد استفاده: دانه در نيمه تابستان تا پاييز جمع‌‌آوري ميشود (4).

قسمت مورد استفاده: ميوه، ريشه، اندامهاي هوايي (4، 5، 6).

كاربرد درماني: كرفس داراي خواص ضدروماتيسم، آرام بخش، مدر ضعيف و ضدعفوني كننده مجاري ادرار مي‌باشد. اين گياه براي درمان نقرس، التهاب مجاري ادرار،‌ افسردگي و بخصوص آرتريت روماتوئيد بكار مي‌رود (5).

آثار فارماكولوژيك مشاهده شده: بواسطه حضور فتالدئيد اثرات ضدگرفتگي عضله و آرامبخشي دارد و بواسطه آپي ژنين اثر مهار كنندگي تجمع پلاكتي دارد (5). به واسطه وجود لوتئولين، مهار كننده انتخابي قوي آنزيم سيكواكسيژناژ است و اثر ضدالتهاب دارد (7). دانه گیاه کرفس دارای خواص ضد التهابی و آنتی اکسیدان است و برای بالا بردن مقاومت کبد و طحال استفاده می شود. و همچنین خاصیت ضد سرطان و تکثیر سلولی دارد. ترکیب آپیئین این گیاه که یکی از اجزای اصلی گیاه می باشد دارای اثر مهاری بر تولید نیتریت دارد. تحقیقات ثابت کرده است که ترکیب آپی ژنین کرفس تولید پراکسید هیدروژن و ایمونوگلوبین E را که القا کننده تمایز هیستامین است مهار می کند و همچنین اثر مهاری روی سیکلواکسیژناز و لیپواکسیژناز دارد و مکانیسم عمل ضد التهاب آن از طریق مهار متابولیسم اسید آراشیدونیک است. فلاونوئیدهای موجود در این گیاه بر فعالیت تیروئیدی اثر مهاری دارد و همچنین باعث مهار فعالیت آنزیم تیروپراکسیداز و در نتیجه کاهش سطح هورمون های تیروئید می شود. فلاونوئیدها به دلیل شباهت ساختاری با هورمون های T3 و T4 به صورت فیدبک منفی بر فعالیت هیپوتالاموس- هیپوفیز اثر می گذارند.ترکیب کوئرستین این گیاه بر فعالیت دیدیناز I نیز اثر می گذارد. ترکیب های موجود در کرفس باعث کاهش سطح کلسترول تام و بالا بردن تری گلیسیرید کبدی می شود و برای کاهش فشار خون و تقویت قلب بسیار مفید است. تحقیقات ثابت کرده است که ویتامین B6 و اسید پانتوتنیک موجود در این گیاه به همراه منیزیم و کلسیم اثر مثبتی در تقویت ماهیچه ها دارد و دارای اثرات بالای آرامبخشی است(8-11).

تداخلات و احتیاط مصرف در این گیاه:

استفاده از گیاه کرفس در بیماران مبتلا به التهاب حاد کلیوی به دلیل اثرات تحریکی ترکیبات مونوترپنی و ترکیبات فتالید (Phthalide) موجود در اسانس و عصاره آن که در ادرار ترشح می شود مجاز نمی باشد.هنگام استفاده از این گیاه نباید در معرض نور آفتاب قرار گرفت، چون گیاه کرفس به دلیل وجود ترکیبات فورانوکومارین ها دارای سمیت نوری می باشند. در دوران بارداری به دلیل اثرات قاعده آور و تحریکی رحم منع مصرف دارد (12).تماس با ساقه كرفس باعث حساسيت نوري و مصرف خوراكي آن باعث واكنشهاي آلرژيك و آنافيلاكتيك مي‌شود (5).

منع مصرف: در زنان باردار مصرف نشود (5).

تركيبات شيميايي: اسانس (ليمونن، فتالدئيد، بتا سلينن)، كومارين (فورانوكومارين، برگاپتن)،‌ فلاونوئيد (آپي‌ئين) (4،13 ).

نحوه و ميزان مصرف:

1- جوشانده: 2-5/0 گرم ميوه خشك گياه سه بار در روز ميل شود (5).

2- عصاره مائي: 2/1-3/0 ميلي‌ليتر به نسبت 1:1 در الكل 60%، سه بار در روز ميل شود (5).

مصرف غذايي: بعنوان ماده غذايي به كار مي‌رود (5).

نام تجاري دارو ساخته شده از گياه: بصورت تركيب موجود مي‌باشد:

Fr.: Cachets lesoued, Ger.: Nephrubine, UK.: Vegetex  .(14)

 

 

منابع:

1- مظفريان، ولي الله. شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، 1391

2- قهرمان، احمد. كورموفيتهاي ايران (سيستماتيك گياهي). جلد دوم. مركز نشر دانشگاهي، 1373: 726

3- قهرمان، احمد. فلور ايران (جلد 9). موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع، 1362: 1010

4- Andrew Chevalier. The Encyclopedia of Medicinal Plants. 1996: 61

5- Carol a. Newall, Linda a Anderson, J. danid philipson. Herbal Medicines. 1996: 65

6- امامي، احمد. شمس اردكاني، محمد رضا. مهرگان، ايرج. فرهنگ مصور گياهان دارويي. مركز تحقيقات طب سنتي و مفردات پزشكي . دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي، 1383: 120

7- Planta Med. 2007; 73 (3): 221-6

8-Dianat M, Veisi A, Ahangarpour A, Fathi Moghaddam H. The effect of hydro-alcoholic celery (Apium graveolens) leaf extract on cardiovascular parameters and lipid profile in animal model of hypertension induced by fructose. Adv Herbal Med. 2014; 5: 203-9.

9-Sultana-S, Ahmed-S, Jahangir-T.and Sharma-S. Inhibitory effect of celery seeds extract on chemically induced hepatocarcinogenesis:modulation of cell proliferation, metabolism and altered hepatic foci development.2005, Cancer Letters,221: 11-20.

10-Liu L, Ning, Z.q Zhang, K Deng, T lu, X.P. and Cheng, Y.Y. Phthalid lactones from ligusticum chuanxiong inhibit lipopolysaccharideinduced TNF-alpha production and TNF-alpha mediated NF-kappaB activation.2005, Planta Medica,71(9): 808-813.

11-Hardani A, Afzalzadeh MR, Amirzargar A,Mansouri E, Meamar Z. Effects of aqueous extract of celery (Apium graveolens L.) leaves on spermatogenesis in healthy male rats. Avicenna J Phytomed. 2015; 5: 113-9.

 

12- ضیایی، علی،مسگرپور، بیتا (1384). احتیاط مصرف و تداخلات دارویی گیاهان دارویی بر اساس شواهد و مستندات،انتشارات تیمورزاده- نشر طبیب.

 

13-Jean Bruneton. Pharmacognosy Phytochemistry Medicinal Plants. 1995: 444, 445

14- Royal Pharmaceutical Society. Martindale, The Extra Pharmacopoeia. 1996: 1687

 

معرفی گیاه افسنطين

افسنطين (1)

Artemisia absinthium L.

Family: Asteraceae

English name: Mugwort, Absinthium, Common Worm wood  (2)

 

ريخت شناسي گياه: گياه پايا، چند ساله، ارتفاع 60-40 سانتيمتر. ساقه متعدد، ايستاده، متمايل به سفيد. برگها در سطح زيرين پوشيده از كرك سفيد، در سطح روئي متمايل به سبز، برگهاي ساقه‌اي دو يا سه بار منقسم ته شانه‌اي با تقسيمات پهن دراز – خطي يا سرنيزه‌اي – نوك كند. گل به رنگ زرد، مجتمع در كپه‌هاي كوچك، تخم مرغي – پهن دراز (3).

محل رويش: در مازندران (سياه بيشه، پل زنگوله، حسن كيف، دره هراز)، گيلان (اسپيلي، آستارا)، آذربايجان (گردنه حيران، حاجي امير، سيلوانا، اردبيل، آستارا بالاتر از آبسين)، كردستان (بين لهريا و كرمانشاه)،‌ تهران (دماوند، پلور، آبگرم، رينه)، خراسان (كتل يك چنار) پراكندگي دارد (4).

زمان برداشت قسمت مورد استفاده: برداشت محصول دو مرتبه در سال، ‌يكي قبل از شكفتن گلها در فاصله ماههاي ارديبهشت و خرداد و ديگري در شهريور ماه انجام مي‌شود (5).

قسمت مورد استفاده: قسمت‌هاي هوايي گياه (2، 6).

كاربرد درماني: ضدكرم، ضدگرفتگي عضلاني، بادشكن، افزايش دهنده صفرا و ملين مي‌باشد. در هوميوپاتي نيز بكار مي‌رود (6، 7).

آثار فارماكولوژيك مشاهده شده: تركيب Thujone گياه با تتراهيدروكانابينول در اتصال به رسپتورهاي مغزي تداخل دارد و سبب ايجاد اثرات مخدر مي‌گردد (8). اين گياه در درمان بيماران مبتلا به بيماري كرون مفيد بوده است (9). اين گياه خاصيت كولينرژيك داشته كه استفاده از آن را براي تقويت حافظه توجيه مي‌كند (10).

احتياط مصرف: روغنهاي خالص اين گياه بشدت سمي مي‌باشند و بايد گياه حتماً توسط پزشك تجويز شود. اين گياه مخدر است و مصرف زياد گياه باعث بيقراري، لرزش، تشنج، تهوع و سرگيجه مي‌شود (6، 8).

منع مصرف: مصرف این دارو در بارداری اکیدا ممنوع است و FDA مصرف خوراکی این گیاه را مجاز نمی داند ولی برای دفع حشرات بصورت موضعی قابل استفاده است. (6، 8).

تركيبات شيميايي: اسانس، فلاونوئيد، اسيدهاي فنليك، تانن (8).

نحوه و ميزان مصرف:

1- تنتور: براي بهبود ناراحتيهاي گوارشي و هضم بكار مي‌رود (2).

2- دم كرده: به همراه گياهان ديگر براي هضم بكار مي‌رود (2).

مصرف غذايي: مصرف غذايي ندارد (6).

نام تجاري دارو ساخته شده از گياه: بصورت تركيب موجود مي‌باشد:

Fr.: Tisane Hepatique de Hoerdt; Ger.: Abdomilon N; Agrimonas N; Floradix Multipretten (7).

 

 

منابع:

1- مظفريان، ولي الله. شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، 1391

2- Anderw Chevallier. The Encyclopedia of Medicinal Plants. 1996: 63

3- قهرمان، احمد. فلور ايران (جلد 8). موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع، 1362: 895

4- امامي، احمد. شمس اردكاني، محمد رضا. مهرگان، ايرج. فرهنگ مصور گياهان دارويي. مركز تحقيقات طب سنتي و مفردات پزشكي . دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي، 1383: 128

5- صمصام شريعت، هادي. پرورش و تكثير گياهان دارويي. ماني، 1374: 152

6-  John B. Lust. The Herb Book. 1974: 398

7- Royal Pharmaceutical Society. Martindale, The Extra Pharmacopoeia. 2002: 1571

8- James A. Duke. CRC Handbook of Medicinal Herbs 1989: 67

9- Phytomedicine. 2007; 14 (2-3): 87-95.

10- J Ethnopharmacol. 2000; 69 (2): 105-14

 

معرفی گیاه گز خوانسار

 گز خوانسار (1، 2)

گزانگبين

Astracantha adscendens (Boiss. & Hausskn.) Podlech

Family: Fabaceae (Papilionaceae)

Synonyms: Astragalus adscendens Boiss. & Hausskn.

ريخت شناسي گياه: درختچه‌اي، چند ساله و خودرو با ساقه چوبي. ارتفاع 1-5/0 متر. ساقه‌هاي چوبي گياه منشعب، افزايش تدريجي تعداد شاخه‌ها از پائين به بالا. رشد شاخه‌ها بيشتر در جهت افقي و كمي متمايل به طرف بالا، انتهاي شاخه‌ها كركدار. گلها به رنگ سفيد متمايل به زرد و هر دو پايه گل بر روي يك نهنج كركدار. توليد گز خوانسار توسط فعاليت حشره‌اي بنام Psylla cymophila (Psyllidae) (اين حشره در مرحله پورگي گزانگبين را بصورت رشته‌هاي خميري شفاف و بيرنگ نخي شكل دفع مي‌كند و اين رشته‌ها در مجاورت هوا منجمد شده و رنگ سفيد شكري بخود مي‌گيرند) (2).

محل رويش: گياه معمولاً در مناطق كوهستاني زاگرس از غرب اروميه تا زرد كوه و سبز كوه بختياري پراكندگي دارد (1).

زمان برداشت قسمت مورد استفاده: گزانگبين را در فصل تابستان (شهريور ماه) جمع‌آوري مي‌كنند (3).

قسمت مورد استفاده: مان (2).

كاربرد درماني: ملين، در تهيه فرمولهاي غذايي كودكان بكار مي‌رود (2، 4).

آثار فارماكولوژيك مشاهده شده: مطلبي يافت نشد.

احتياط مصرف: در منابع احتياط مصرفي براي آن ذكر نشده است (2).

منع مصرف: در منابع منع مصرفي براي آن ذكر نشده است (2).

تركيبات شيميايي: ساكاريد (فروكتوز)، موسيلاژ (5).

نحوه و ميزان مصرف: به عنوان ملين 20 تا 60 گرم در روز با كمي آب مصرف مي‌شود (4).

مصرف غذايي: از مواد اصلي تشكيل دهنده شيريني سنتي گز اصفهان مي‌باشد و در تهيه فرمولهاي غذايي كودكان بكار مي‌رود (2).

نام تجاري دارو ساخته شده از گياه: فرآورده دارويي ندارد (4).

منابع:

1- مظفريان، ولي الله. شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، 1391

2- آئينه چي، يعقوب. مفردات پزشكي و گياهان دارويي ايران. موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران. 1365: 94

3- امين غلامرضا، گياهان داروئي سنتي ايران. تهران: انتشارات معاونت پژوهشي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، 1370 (ج 1): 9-148

4- آئينه چي، يعقوب. مفردات پزشكي و گياهان دارويي ايران. موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران. 1365: 97

5- كميته تدوين فارماكوپه گياهي ايران. فارماكوپه گياهي ايران. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي. معاونت غذا و دارو، 1381: 246 

معرفی گیاه گون

گون (1)

Astragalus spp.

Family: Fabaceae (Papilionaceae)

English name: astragal, Feal broom, Locoweed  (2)

 

ريخت شناسي گياه: گياهي علفي يا درختچه‌اي است. برگها مركب تك شانه‌اي باريك يا داراي چند جفت برگچه، معمولاً كامل با دمبرگ غير منتهي به پيچك مي‌باشند. از با ارزش ترين جنسهاي گون subgenus Tragacanth مي‌باشد كه در برگيرنده گون‌هاي تيغي و توليد كننده كتيرا است. كتيرا صمغ طبيعي تراوش شده يا بدست آمده از گونه‌هاي مختلف گون مي‌باشد كه بوسيله بريدگي در قسمت تنه و شاخه گياه بدست مي‌آيد. كتيرا معمولاً نازك، پهن، مسطح، كم و بيش انحنادار و نواري شكل، به رنگهاي سفيد يا زرد كم رنگ، شفاف و بدون مزه مي‌باشد (1، 2).

اين جنس در ايران 800 گونه گياهي دارد كه از گونه‌هاي مختلف اين گياه در ايران استفاده سنتي به عمل مي‌آيد (1).

محل رويش: گونه‌هاي مولد كتيرا بيشتر در مناطق گرم و اراضي خشك و باير و كوهستاني مي‌رويند. بهترين نمونه كتيرا كه ارزش اقتصادي دارد از جنوب آسيا بخصوص ايران بدست مي‌آيد. اين گياه معمولاً در مناطق كوهستاني زاگرس از غرب اروميه تا زرد كوه و سبز كوه بختياري پراكندگي دارد (1، 2).

زمان برداشت قسمت مورد استفاده: در گونه A. gossypinus Fisch.، كتيرا در نيمه دوم تابستان از گياهان دو ساله برداشت مي‌شود (3).

قسمت مورد استفاده: گم (Gum) (2).

كاربرد درماني: تقويت كننده بدن و انرژي زا مي‌باشد (2).

آثار فارماكولوژيك مشاهده شده: ريشه گون ممكن است در بيماران مبتلا به نفروپاتي غشايي ايديوپاتيك مفيد باشد (4). ريشه گون بر پيشرفت بيماري كليه ناشي از ديابت اثر پيشگيري كننده و درماني دارد (5).

احتياط مصرف: مصرف خوراكي اين گياه گاهي اوقات حساسيت‌هاي شديد ايجاد مي‌نمايد و همچنين در اثر مصرف خارجي آن بروز درماتيت تماسي گزارش شده است (2).

منع مصرف: مطلبي يافت نشد.

تركيبات شيميايي: مواد معدني، ساكاريد (6).

نحوه و ميزان مصرف: از ريشه خشك شده 6-2 گرم و از عصاره آبي آن 12-4 ميلي‌ليتر روزانه ميل شود (7).

مصرف غذايي: گم گياه بعنوان عامل تثبيت كننده و قوام دهنده در صنايع غذايي بكار ميرود (2).

نام تجاري دارو ساخته شده از گياه:

Switz.: Tender wet; Uk.: Keltrol (2).

 

 

منابع:

1- مظفريان، ولي الله. شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، 1391

2- Royal Pharmaceutical Society. Martindale, The Extra Pharmacopoeia. 2002: 1504

3- زرگري، علي. گياهان دارويي. (جلد 1). موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، 1360: 9-447

4- Am J Kidney Dis. 2007; 50 (6): 1028-32

5- J Ethnopharmacol. 2007; 114 (3): 387-92

6- Jean Bruneton. Pharmacognosy Phytochemistry Medicinal Plants. 1995: 89

7- Bette Lagow . PDR for Herbal Medicines. 2004: 57

 

معرفی گیاه شابيزك

شابيزك (1)

شاهبيزك، بلادن

Atropa belladonna L.

Family: Solanaceae

English name: Black cherry, Deadly nightshade, Belladonna

 

ريخت شناسي گياه: گياهي چند ساله به طول 5/1 متر با برگهاي منفرد، تخم مرغي كامل، با دمبرگ كوتاه مي‌باشد. گل آذين اين گياه گرزن يك‌سويه، گلها به رنگ زرد يا مايل به ارغواني و ميوه‌ها سته و كروي به رنگ بنفش مايل به سياه مي‌باشند (2، 3).

محل رويش: در گيلان (اسالم، بين اسالم و خلخال، 20-10 كيلومتري غرب آستارا)، مازندران (پل سفيد، تنكابن، نوشهر، ‌رامسر، چالوس، 18 كيلومتري رامسر، رودبار) و گرگان پراكندگي دارد (4).

زمان برداشت قسمت مورد استفاده: برگها در ارديبهشت و تير ماه جمع‌آوري مي‌گردند (5).

قسمت مورد استفاده: سرشاخه‌هاي گلدار گياه،‌ ريشه (6).

كاربرد درماني: در درمان كوليك صفراوي، گوارشي و زخم معده و جلوگيري از آنفلوآنزا به همراه ملين‌ها مصرف مي‌شود. تنتور گياه براي درمان شب ادراري بكار مي‌رود. آرامبخش، ضدگرفتگي عضلاني، معرق، مدر، مخدر، براي درمان بيماري پاركينسون، تب بر، مسكن، گشاد كننده مردمك چشم و ضدآسم مي‌باشد (6، 7).

آثار فارماكولوژيك مشاهده شده: بواسطه حضور آلكالوئيدهاي موجود در گياه، تماس مستقيم سبب اتساع مردمك چشم مي‌شود (8). اين گياه گاهي اوقات باعث مسموميت در انسان شده است (9).

احتياط مصرف: شيره و ميوه گياه باعث حساسيت پوستي، تاول، كورك و بثورات جلدي مي‌شوند (7).

منع مصرف: بعلت اثر مخدر بايد توسط متخصص تجويز گردد (10).

تركيبات شيميايي: آلكالوئيد (هيوسيامين و آتروپين)، فلاونوئيد، كومارين، بازهاي فرار (نيكوتين) (2، 6).

نحوه و ميزان مصرف: بصورت قرص، شربت، پودر، قطره و ... وجود دارد. پودر آن (استاندارد شده بر اساس آلكالوئيدهاي تام به ميزان 28/0 تا 32/0 درصد) تك دوز به ميزان 05/0 تا 1/0 گرم ميل شود (11).

مصرف غذايي: كاربرد غذايي ندارد.

نام تجاري دارو ساخته شده از گياه:

Ger.: Belladonnysat Burger; USA.: Bellafoline  (6).

 

منابع:

1- مظفريان، ولي الله. شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، 1391

2- Anderw Chevallier. The Encyclopedia of Medicinal Plants. 1996: 66

3- قهرمان، احمد. كورموفيتهاي ايران (سيستماتيك گياهي). جلد سوم. مركز نشر دانشگاهي، 1373: 212

4- امامي، احمد. شمس اردكاني، محمد رضا. مهرگان، ايرج. فرهنگ مصور گياهان دارويي. مركز تحقيقات طب سنتي و مفردات پزشكي . دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي، 1383: 51

5- صمصام شريعت، هادي. پرورش و تكثير گياهان دارويي. ماني، 1374: 316

6- Royal Pharmaceutical Society. Martindale, The Extra Pharmacopoeia. 1996: 493

7- James A. Duke. CRC Handbook of Medicinal Herbs 1989: 73

8- Fortschr Ophthalmol 1991; 88 (5): 588-91

9- Hum EXP Toxicol. 2003; 22 (12): 665-8

10- John B. Lust. The Herb Book. 1974: 110

11- Bette Lagow. PDR for Herbal medicines. 2004: 71

 

معرفی گیاه جو دو سر، یولاف

جو دو سر، یولاف (1)

Avena sativa L.

Family: Poaceae

Synonyms: Avena byzantina

English name: Common Oat, Oat, Oats, Woats

 

ريخت شناسي گياه: گياهي است علفي، يكساله به ارتفاع 1 متر كه ساقه آن راست و توخالي مي‌باشد. برگها نواري شكل و دانه‌ها كوچك ميخي شكل مي‌باشند (1، 2).

محل رويش: در مركزي و اراك،‌ لرستان (دورود)،‌ خوزستان (پل خيرآباد، 27 كيلومتري شمال شرق هفتگل)،‌ فارس (چقاخور) به صورت كاشته شده وجود دارد (3).

زمان برداشت قسمت مورد استفاده: در اواخر تابستان جمع‌آوري مي‌شود (2).

قسمت مورد استفاده: ساقه خشك شده،‌ دانه (2، 5).

كاربرد درماني: جودوسر حاوی نشاسته، پلی ساکاریدهای محلول، بتاگلوکان ها، مواد پروتئیک شامل کلیارین و آونین، ساپونین های استروئیدی شامل آواناکوزیدهای A و B و استرول ها شامل بتاسیتوسترول و غیره. یک گزارش علمی نشان می‌دهد که جو دو سر ممکن است میل به سیگار را کاهش دهد. به علت وجود ساپونین و مواد موثره پاک کننده به عنوان از بین برنده چربی مو در شامپوها قابل استفاده است. موثر در افسردگي و علائم ناشي از كمبود هورمون‌هاي تيروئيد و استروژن مي‌باشد. در درمان بيماري‌هاي دژنراتيو مانند مولتيپل اسكلروزيس و سرماخوردگي (بخصوص راجعه و يا پايدار)، جهت كاهش كلسترول خون، تحريك ترشح عروق و بعنوان آنتي تروميوتيك كاربرد دارد. در هوميوپاتي مصرف مي‌شود. همچنين عصاره و تنتور آن در درمان وابستگي دارويي بكار مي‌رود (5، 6).

آثار فارماكولوژيك مشاهده شده: موسیلاژ و پکتین موجود در جودوسر دارای اثر بارز نرم کننده و ضد اسپاسم بوده و حرکات دودی روده ها را افزایش می دهد. اثرات خواب آوري دارد (6). خوردن بتاگلوكان حاصل از جو دو سر موجب كاهش وزن و كلسترول خون در بيماران چاق مبتلا به هيپركلسترولمي شده است (7).

احتياط مصرف: روغن گياه در بيماران كوليك نبايد مصرف نشود (2، 5).

منع مصرف: مطلبي يافت نشد.

تركيبات شيميايي: ساپونين، آلكالوئيد،‌استرول، فلاونوئيد، ‌اسيد سيليسيك، پروتئين (گلوتن)، ويتامين (گروه B)، مواد معدني (كلسيم)، نشاسته (2).

نحوه و ميزان مصرف: 3 گرم از پودر گياه در 250 ميلي‌ليتر آب جوش ريخته شده و پس از سرد شدن ميل شود (8).

مصرف غذايي: از دانه آن براي پخت نان استفاده مي‌شود (4).

نام تجاري دارو ساخته شده از گياه:

Fr.: Aveeno preparations, Enulave, Sensifluid; UK.: Aveeno preparations;

USA.: Acti Bath (5).

 

منابع:

1- مظفريان، ولي الله. شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، 1391

2- Anderw Chevallier. The Encyclopedia of Medicinal Plants. 1996: 172

3- قهرمان، احمد. كورموفيتهاي ايران (سيستماتيك گياهي). جلد سوم. مركز نشر دانشگاهي، 1373: 125

4- امامي، احمد. شمس اردكاني، محمد رضا. مهرگان، ايرج. فرهنگ مصور گياهان دارويي. مركز تحقيقات طب سنتي و مفردات پزشكي . دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي، 1383: 52

5- Penelope ody: The herbs society's Complete Medicinal Herbal. 1995: 40

6- Royal Pharmaceutical Society. Martindale, The Extra Pharmacopoeia. 2002: 1583

7- Am J ther. 2007; 14 (2): 203-12

8- Bette Lagow . PDR for Herbal Medicines. 2004: 601

معرفی گیاه گل گاوزبان اروپايي

گل گاوزبان اروپايي (1)

Borago officinalis L.

Family: Boraginaceae

Synonyms: Borago hortensis L.

English name: Borage, Commone Borage, Ox-tongue

 

ريخت شناسي گياه: گياه پرزدار، يكساله به ارتفاع 60 سانتيمتر مي‌باشند. ساقه‌ها نرم و آبدار، برگهاي آن بزرگ كه از پايه به ساقه چسبيده و گلها آبي رنگ هستند (2).

محل رويش: بصورت كاشته شده در ايران موجود مي‌باشد (1).

زمان برداشت قسمت مورد استفاده: اواخر خرداد هنگامي كه بوته‌ها شروع به گلدهي كردند (قبل از تشكيل بذر) برداشت آن انجام مي‌شود (3).

قسمت مورد استفاده: سرشاخه‌هاي گلدار (4).

كاربرد درماني: دانه‌هاي آن دردرمان اگزما، روماتيسم و درمان سندروم روده تحريك پذير و تنظيم سيكل قاعدگي مصرف مي‌شود. همچنين معرق، خلط آور، مقوي، ضدالتهاب، افزايش دهنده ترشح شير، تب بر، ضدسرفه و ضدافسردگي مي‌باشد (4، 5).

آثار فارماكولوژيك مشاهده شده: بر سيستم قلب و عروق از طريق كاهش فشار خون سيستوليك و كاهش ضربان قلب موثر است (4). خواص ضداسپاسم گشاد كننده برونش،‌ گشاد كننده رگ و كاهنده ضربان قلب گياه احتمالاً به علت اثر كلسيم آنتاگونيستي آن است (6).

احتياط مصرف: آلكالوئيدهاي اشباع نشده پيروليزيدين آن در انسان و حيوان سميت كبدي ايجاد مي‌كند (4).

منع مصرف: در دوران شيردهي و بارداري مصرف نشود (4).

تركيبات شيميايي: موسيلاژ، آلكالوئيدهاي پيروليزيديني، تانن، اسيدهاي چرب غير اشباع،‌ موسيلاژ (2، 7).

نحوه و ميزان مصرف:

1- دم كرده: 5 گرم گياه خشك در يك فنجان آب جوشيده، سه بار در روز ميل شود.

2- تنتور: 4-1 ميلي‌ليتر سه بار در روز ميل شود (4).

مصرف غذايي: بصورت گياه تازه مصرف غذايي دارد (4).

نام تجاري دارو ساخته شده از گياه:

Fr.: Tisanes de 1' Abbe Hamon no 15 (8).

 

منابع:

1- مظفريان، ولي الله. شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، 1391

2- Andrew Chevalier. The Encyclopedia of Medicinal Plants. 1996: 177

3- يزداني، داراب. شهنازي، سحر. سيفي، حامد. كاشت، داشت و برداشت گياهان دارويي. جهاددانشگاهي واحد شهيد بهشتي، 1383: 39

4- Carol a. Newall, Linda a Anderson, J. danid philipson. Herbal Medicines. 1996: 49

5- Penelope ody: The herbs society's Complete Medicinal Herbal. 1995: 41

6- J Ethnopharmacol. 2007; 114 (3): 393-9

7- Jean Bruneton. Pharmacognosy Phytochemistry Medicinal Plants. 1995: 680

8- Royal Pharmaceutical Society. Martindale, The Extra Pharmacopoeia. 2002: 1586

 

معرفی گیاه كلزا

كلزا (1)
Brassica napus L.

Family: Brassicaceae

Synonyms: Brassica campestris

English name: Winter rape, Rape, Colza

 

ريخت شناسي گياه: گياه يكساله يا دو ساله، به رنگ سبز با ارتفاع 150 سانتيمتر مي‌باشد. ريشه باريك و محكم و ساقه منفرد، منشعب با شاخه‌هاي ايستاده منتهي به گل آذين است. برگ‌هاي قاعده‌اي و بن رستها دمبرگدار و بدون كرك، برگهاي بالاي ساقه بدون دمبرگ كامل، پهن دراز يا پهن دراز – تخم مرغي مي‌باشند. گلها زرد رنگ تقريباً بزرگ، مجتمع در خوشه‌هاي ابتدا متراكم و ميوه‌ها خورجينك بدون دانه يا داراي فقط يك دانه مي‌باشند (2).

محل رويش: در هزار جريب، مازندارن، بين زاهدان و خاش پراكندگي دارد. همچنين در بيشتر قسمتهاي ايران بصورت كاشته شده موجود مي‌باشد (2).

زمان برداشت قسمت مورد استفاده: زماني عمل برداشت انجام مي‌شود كه رنگ بذرها از زرد به قهوه‌اي تغيير يابد (3).

قسمت مورد استفاده: دانه (4).

كاربرد درماني: روغن حاصل از دانه آن اثر نرم كننده و ملين دارد. در استعمال خارجي از قديم براي التيام زخمها بكار ‌رفته است. ريشه آن مدر، حل كننده املاح ادراري،‌ ضداسكوربوت و نرم كننده است. در دفع سنگ كليه، نقرس، التهاب مثانه و رفع چاقي موثر است. بصورت ضماد براي تسكين دردهاي مفصلي، نقرس، آبسه و سرمازدگي بكار مي‌رود (5).

آثار فارماكولوژيك مشاهده شده: باعث افزايش سنتز پروتئينهايي كه خاصيت ضدميكروبي دارند، مي‌گردد (6).

احتياط مصرف: روغن دانه گياه بسيار سمي است (3).

منع مصرف: روغن دانه گياه نبايد مصرف شود (3).

تركيبات شيميايي: گليسيريد (اروسيك اسيد)، اولئيك، لينولئيك و اسيدهاي چرب (3).

نحوه و ميزان مصرف: روغن آن بيشتر در صنايع غذايي كاربرد دارد (4).

مصرف غذايي: ريشه آن مصرف خوراكي دارد (4).

نام تجاري دارو ساخته شده از گياه: فرآورده دارويي ندارد.

منابع:

1- مظفريان، ولي الله. شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، 1391

2- قهرمان، احمد. فلور ايران (جلد 15). موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع، 1362: 1772

3- Brassica napus L. available from: URL  http://www.hort.purdue.edu/newcrop /duke_energy/Brassica _napus.htm

4- Royal Pharmaceutical Society. Martindale, The Extra Pharmacopoeia. 1996: 1

5- زرگري، علي. گياهان دارويي. (جلد 1). موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، 1376: 237 و 238

6- J Biol chem. 1999 Jul 23; 274 (3): 20925 – 30

 

 

زيره ايراني

زيره ايراني (1، 2)

زيره كرماني

Bunium persicum (Boiss.) B. Fedtsch.

Family: Apiaceae

Synonyms: Carum persicum Boiss.

English name: Black Cumin,

 

ريخت شناسي گياه: گياهي پايا، بدون كرك، به ارتفاع 60-40 سانتيمتر مي‌باشد. ريشه‌ها غده‌اي و ساقه بدون كرك، منفرد و ايستاده است. برگهاي پاييني داراي دمبرگ بلند، تخم مرغي – مثلثي، 3 بار تقسيم شانه‌اي و برگهاي ساقه‌اي داراي غلاف كوتاه و دو بار تقسيم شانه‌اي مي‌باشند. گلها به رنگ سفيد، كوچك، مجتمع در چتري مركب و وسيع و ميوه‌ها فندقه در مقطع عرضي پنج ضلعي هستند (2).

محل رويش: در گنبد كاووس، بجنورد، مشهد، نيشابور، دامغان، سمنان، اصفهان، بين فسا و شيراز، پس قلعه تهران و هرمزگان پراكندگي دارد (2).

زمان برداشت قسمت مورد استفاده: ميوه‌هايش قبل از تابستان رسيده و جمع‌آوري مي‌گردد (3).

قسمت مورد استفاده: ميوه (3).

كاربرد درماني: بادشكن و هضم كننده غذا است. براي تقويت دستگاه گوارش و مداواي دل پيچه نوزادان استفاده مي‌شود (3).

آثار فارماكولوژيك مشاهده شده: اسانس گياه بر فعاليت آنزيمهاي خون،‌ كبد،‌ پانكراس و روند متابوليسم اثر دارد (4). اين گياه اثرات ضدقارچ (5) و آنتاگونيست گيرنده‌هاي هيستاميني H1 دارد (6).

احتياط مصرف: مطلبي يافت نشد.

منع مصرف: مطلبي يافت نشد.

تركيبات شيميايي: اسانس، روغن ثابت (3، 7).

نحوه و ميزان مصرف: 2 تا 4 گرم بصورت دم كرده مصرف مي‌شود (8).

مصرف غذايي: به عنوان ادويه و چاشني مصرف مي‌شود (5).

نام تجاري دارو ساخته شده از گياه:

IR.: Carminatif; Caraway mixture; Karamin (8).

 

منابع:

1- مظفريان، ولي الله. شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، 1391

2- قهرمان، احمد. فلور ايران (جلد 12). موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع، 1362: 1405

3- اميد بيگي، رضا. رهيافتهاي توليد و فرآوري گياهان دارويي. جلد دوم، طراحان نشر، 1376: 108

4- Farmakol Todsikol 1979 Jul – Aug; 42(4): 410-3

5- J Chem Ecol. 2007; 33(11): 2123-32

6-  Phytomedicine. 2004; 11 (5): 411-5

7- آئينه چي، يعقوب. مفردات پزشكي و گياهان دارويي ايران. موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران. 1365: 320

8- كميته تدوين فارماكوپه گياهي ايران. فارماكوپه گياهي ايران. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي. معاونت غذا و دارو، 1381: 429