گیاهان دارویی

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

اسطوخودوس (1)

Lavandula angustifolia Mill.

Family: Lamiaceae

Synonyms: Lavandula officinalis Chaix, Lavandula vulgaris Lam.

English name: Lavender

 

ريخت شناسي گياه: گياه علفي، چند ساله، ارتفاع يك متر. گلها در بالاي برگها گسترده و داراي اسپايكهاي بنفش و آبي رنگ (2).

محل رويش: در نقاط مختلف ايران بصورت كاشته شده وجود دارد (3).

زمان برداشت قسمت مورد استفاده: زمان جمع‌آوري از اواسط تير ماه تا اواسط مرداد برحسب محل كشت مي‌باشد (3).

قسمت مورد استفاده: سرشاخه‌هاي گلدار، برگها (2).

كاربرد درماني: بادشكن، تب‌بر،‌ درمان كننده كوليك، ميگرن و سردردهاي عصبي است و در درمان روماتيسم و التيام زخم بكار مي‌رود. در ضمن ضدگرفتگي عضلاني، مدر، محرك و مقوي معده نيز مي‌باشد. روغن اسطوخودوس مرهم بافت مخاطي، ملين و ضدعفوني كننده مجاري تنفسي است (4، 5).

آثار فارماكولوژيك مشاهده شده: لینالول و لینالیل استات موجود در اسطوخودوس قادر به تحریک سیستم پاراسمپاتیک بوده و بر درد پس از جراحی لاپاراسکوپیک مؤثر می باشد. 1و 8 سینئول مهمترین ماده مؤثره این گیاه با خاصیت ضد دردی در این گیاه است،این ترکیب با مهار متابولیسم اسید آراشیدونیک می تواند از تشکیل پروستاگلندنی ها مثل PGE2 و لکوترین ها مثل LtB4 که ترکیبات واسط درد می باشند جلوگیری کند .در تحقیقات بالینی ثابت شده است که اسانس اسطوخودوس می تواند از دگرانوله شدن ماست سل ها و آزاد شدن هیستامین جلوگیری کند .کتون ها در اسطوخودوس به طور مؤثری درد و التهاب را کاهش داده و به خواب کمک می کنند،استرهای گیاه موجب جلوگیری از اسپاسم عضلات، کاهش تنش و افسردگی می شوند .اسانس اسطوخودوس رسپتورهایی را که در پیاز بویایی قرار دارند تحریک کرده و پیام بویایی را به دستگاه لیمبیک منتقل می کند.سیستم لیمبیک مرکز احساس در مغز است که می تواند در پاسخ به استرس انکفالین، اندورفین و سروتونین ترشح کرده و ایجاد حس آرامش کند .این گیاه باعث افزایش ترشحات صفراوی در دستگاه گوارش می شود و در تسکین دردهای مچ دست،ناشی از سندرم تونل کارپال دارای تأثیرات بسیار خوبی است.استنشاق روغن اسطوخودوس باعث کاهش کلسترول و پلاک های آترواسکلروتیک در سرخرگ آئورت می شود .تحقیقات اثرات گیاه اسطوخودوس را بر روی گاماآمینوبوتیریک اسید (GABA) ثابت کرده است، از طرفی در این گیاه ترکیبات فلاونوئیدی وجود دارد که بر گیرنده های بنزودیازپینی مؤثر است.لینالول موجود در اسطوخودوس بر سطح نورآدرنالین و دوپامین مؤثر بوده و باعث افزایش آن ها می گردد که این خود از جمله مکانیسم های احتمالی اثر ضد افسردگی این گیاه است.اسطوخودوس از طریق اثر بر سیستم لیمبیک بویژه آمیگدال و هیپوکامپ اثرات سایکولوژیک خود را اعمال می کند،اسطوخودوس دارای عملکرد مشابه با بنزودیازپین ها بوده و موجب افزایش GABA در آمیگدال می شود. لینالول موجود در گیاه موجب مهار آزاد شدن استیل کولین و تغییر عملکرد کانال یونی در محل اتصال نوروماسکولار می شود. لینالیل استات گیاه اسطوخودوس دارای عملکرد نارکوتیک بوده و لینالول به عنوان یک سداتیو عمل می کند ( 13-7).

احتياط مصرف: روغن گياه باعث سرگيجه،‌ تهوع، سردرد مي‌شود و در صورت مصرف بصورت بخور يا جذب پوستي، ايجاد حساسيت به نور مي‌كند (5).

منع مصرف: مصرف این گیاه برای اشخاص صفراوی مزاج مناسب نیست. مصرف این گیاه در دوران بارداری ممنوع است.

تركيبات شيميايي: اسانس (ليناليل استات، لينالول، ژرانيول، سينئول)، تانن، كومارين، فلاونوئيد (لوتئولين)، دانه‌هاي خشك آن حاوي پروتئين و چربي است (2، 4).

نحوه و ميزان مصرف:

1 – دم كرده: 2-1 قاشق مرباخوري برگ گياه در يك فنجان آب، 1-5/0 فنجان در روز ميل شود (7).

2- روغن: 5 قطره دو بار در روز، روي يك حبه قند چكانده وميل شود (7).

3- به عنوان قابض (موضعي): 100-20 گرم گياه به 20 ليتر آب اضافه مي‌شود (7).

مصرف غذايي: روغن، گل و ساقه گياه طعم دهنده غذايي است (4).

نام تجاري دارو ساخته شده از گياه:

Port.: Cholagutt (8).

 

منابع:

1- مظفريان، ولي الله. شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، 1391

2- Anderw Chevallier. The Encyclopedia of Medicinal Plants. 1996: 107

3- صمصام شريعت، هادي. پرورش و تكثير گياهان دارويي. ماني، 1374: 147 و 148

4- James A. Duke. CRC Handbook of Medicinal Herbs 1989: 273

5- Royal Pharmaceutical Society. Martindale, The Extra Pharmacopoeia. 1996: 1719

6- Ann Pharm Fr. 1989 47 (6): 337 – 43


7-Yamada K, Mimaki Y, Sashida Y. Effects of inhaling the vapor of Lavandula burnatii super-derived essential oil and linalool on plasma adreno cortico tropic hormone (ACTH), catecholamine and gonadotropin levels in experimental menopausal female Rats. Biol Pharm Bull. 2005 Feb; 28(2): 378-9.

8-Cavanagh HM, Wilkinson JM. Biological activities of lavender essential oil. Phytother Res. 2002 Jun; 16(4): 301-8. 21.

9-Re L, Barocci S, Sonnino S, Mencarelli A, Vivani C, Paolucci G, et al. Linalool modifies the nicotinic receptor-ion channel kinetics at the mouse neuromuscular junction. Pharmacol Res 2000; 42(2): 177-82.

10-Zamanian-Azodi M, Rezaie-Tavirani M, Heydari-Kashal S, Kalantari S, Dailian S, Zali H. Proteomics analysis of MKN45 cell line before and after treatment with Lavender aqueous extract. Gastroenterol Hepatol bed bench 2011;5:1-8.

11- Ziaee, Mojtaba, et al. "Cardioprotective effects of essential oil of Lavandula angustifolia on isoproterenol-induced acute myocardial infarction in rat." Iranian journal of pharmaceutical research: IJPR 14.1 (2015): 279..

12-Kim HM., Cho SH. Lavander oil inhibits immediate-type allergic in mice and rat. Eur J Pharmacol. 1999; 51:221-229.

13-Sobhani A and Sharmi H. Effect of lavender oil on pain relief after cesarean section. Journal of Gilan Medical University

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

 

كنار (1)
سدر
Ziziphus spina-christi (L.) Desf.
Family: Rhamnaceae
Synonyms: Rhamnus spina-christi L., Ziziphus spina-christi var. spina-christi     
English name: Christ's thorn, nubk tree


ريخت شناسي گياه: درخت تيغ‌دار، نسبتاً كوچك به ارتفاع 5-3 متر. برگها متناوب، مدور، در پايين تقريباً قلبي شكل، تخم مرغي يا دراز – پهن با گوشوارك تيغي شده. گلها پنج پر و محوري، ظاهراً داراي آرايش دسته‌اي در پايه برگها كرك پوش. ميوه شفت گوشتدار، كروي، به بزرگي تقريباً يك گيلاس با هسته چوبي يا استخواني (2).

محل رويش: در كازرون،‌ بندرعباس، اطراف نيك شهر، چابهار و نرماشير پراكندگي دارد (2).

زمان برداشت قسمت مورد استفاده: مناسب‌ترين زمان جمع‌آوري برگهاي اين گياه اواخر تابستان است (3).

قسمت مورد استفاده: ساقه، برگ و ميوه (4).

كاربرد درماني: گياه قابض، ملين، تقويت كننده عمومي و مقوي معده است. براي تسكين دندان درد بصورت دهان شويه بكار مي‌رود. دم كرده آن براي شستشوي چشم، ميوه آن براي درمان برونشيت، سرفه و سل به كار مي‌رود و جوشانده برگ آن براي درمان سرماخوردگي و افزايش فشار خون استفاده مي‌شود (4).

آثار فارماكولوژيك مشاهده شده: اثرات ضد ديابتي، ضد ميكروبي و ضد قارچي بخصوص اثرات ضدكانديدا آلبيكنس از گياه گزارش شده است (3، 6).

احتياط مصرف: مطلبي يافت نشد.

منع مصرف: مطلبي يافت نشد.

تركيبات شيميايي: آلكالوئيد، پروتئين، چربي، كربوهيدارت، ويتامين، نياسين، اسيد اسكوربيك (4).

نحوه و ميزان مصرف: مقدار لازم از پودر برگ بصورت خيسانده در آب براي شستشوي موضعي استفاده مي‌شود (3).

مصرف غذايي: مصرف غذايي ندارد.

نام تجاري دارو ساخته شده از گياه: عصاره آن در فرآورده‌هاي آرايشي بهداشتي كاربرد زيادي دارد (3).

 

منابع:

1- مظفريان، ولي الله. شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، 1391

2- قهرمان، احمد. فلور ايران (جلد 3). موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع، 1362: 195

3- كميته تدوين فارماكوپه گياهي ايران. فارماكوپه گياهي ايران. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي. معاونت غذا و دارو، 1381: 442 و 441

4- James A. Duke. CRC Handbook of Medicinal Herbs 1989: 78

5- Abdel-Zaher AO, Salim SY, Assaf MH, Abdel-Hady RH. Antidiabetic activity and toxicity of Zizyphus spina-christi leaves. J Ethnopharmacol. 2005 Oct 3;101(1-3):129-38

6- Ali-Shtayeh MS, Yaghmour RM, Faidi YR, Salem K, Al-Nuri MA. Antimicrobial activity of 20 plants used in folkloric medicine in the Palestinian area. J Ethnopharmacol. 1998 Apr;60(3):265-71

 

 

 

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

عناب (1)

Ziziphus jujuba Mill.

Family: Rhamnaceae

Synonyms: Rhamnus jujuba L., Rhamnus zizyphus L., Ziziphus vulgaris Lam, Ziziphus sativa Gaertn.

English name: Jujube, Common jujube tree

 

 

ريخت شناسي گياه: درختي با شاخه‌هاي تابيده و كج، ارتفاع 5-3 متر. برگها پهن دراز، بي كرك و بدون دندانه. گلها بصورت خوشه‌اي، مجتمع بصورت دسته‌هاي 5-2 عددي، به رنگ زرد متمايل به سبز. ميوه شفت، در هنگام رسيدن گوشتي، زيتوني رنگ و پس از رسيدن قرمز متمايل به قهوه‌اي (2).

محل رويش: در گرگان، مناطق كوهستاني خراسان، بين بابل و بابلسر، بين شاهي و بهشهر،‌ بلوچستان، بندرعباس و كرمان پراكندگي دارد (3).

زمان برداشت قسمت مورد استفاده: در اوايل پاييز ميوه آن جمع‌آوري مي‌شود (2).

قسمت مورد استفاده: ميوه (2).

كاربرد درماني: در طب سنتی از عناب به عنوان داروی تصفیه کننده خون، آرام کننده اعصاب، مقوی عمومی، مقوی معده، ملین، ضد سرفه و مدر استفاده می شود.پوست، ریشه و برگ این گیاه برای از بین بردن انواع تب، افزایش موی سر و شست شوی چشم استفاده می کنند (5). میوه عناب به صورت تازه مصرف می شود و هیچ گونه تحریکی در دستگاه هاضمه ایجاد نمی کند.و جوشانده ی آن در آب یا شیر اثر ملین و آرام کننده دارد (6).همچنین میوه این گیاه به عنوان پادزهر، زیاد کننده ادرار، خلط آور و به عنوان ضد سرطان، تب بر، مسکن، اشتها آور و بند آورنده خون استفاده می شود (7،8).داروهای صنعتی میوه عناب به عنوان ماده مقوی در فعال کردن کبد استفاده می شود (9).

آثار فارماكولوژيك مشاهده شده: میوه عناب خوراکی بوده و در عطاری ها به عنوان داروی ضد دیابت به فروش می رسد.بوتانول استخراج شده از برگ عناب و گلیکوزیدهای حاصل از آن باعث بهبود مصرف گلوکز در موش های دیابتی می شود (10،11).همچنین در تحقیقات دیگر اثرات مؤثر عصاره آبی عناب در کاهش گلوکز و تری گلیسیریدهای خون و افزایش سطح LDL خون اثبات شده است (12).کاهش در میزان تری گلیسرید توسط عصاره ی این گیاه به این صورت است که با بهبود کنترل گلیسمیک و کاهش گلوکز خون توسط این عصاره، مصرف شدن گلوکز به جای چربی ها برای تولید انرژی افزایش یافته و استیل کوآنزیم A حاصل از اسید پیرویک به جای این که وارد مرحله سنتزی تری گلیسیریدها گردد، وارد چرخه کربس شده و سبب متابولیسم نهایی گلوکز می گردد (13).عصاره عناب سبب حفاظت کبدی می شود. تحقیقات ثابت کرده است که مصرف عناب سبب حفاظت کبدی موش ها در مقابل تتراکلرید کربن می شود و اثرات حفاظتی در برابر عوامل کارسینوژنی و توکسیکی بر سلول های کبدی را پس از 45 روز دریافت عصاره عناب می شود (16-14).تحقیقات نشان داده است ترکیبات دانه عناب اثر مهاری بر فعالیت هیپوکامپ موش دارد.همچنین آلکالوئیدهای به دست آمده از میوه این گیاه سبب افزایش زمان خواب در موش های آزمایشگاهی شده است (17،18). ماده مؤثره اپی ژنین (در عناب) قادر به عبور از سد خونی- مغزی بوده و به عنوان تنظیم کننده ی مثبت و آلوستریک، سبب تقویت اثرات گابا بر روی گیرنده ی گابا می شود.دانه این گیاه نیز به دلیل دارا بودن اپی ژنین می تواند با کاهش دادن فعالیت های نورونی اثر ضد اضطرابی داشته باشد (19).ترکیبات آلکالوئیدی استخراج شده از عناب به نام Sanjoinine دارای خواص سداتیو و آرامبخش و خواب آور دارد (18).

احتياط مصرف: مصرف عناب در افراد سرد مزاج و آن هایی که از نفخ معده رنج می برند توصیه نمی شود.و مصرف آن برای زنان باردار باید با مشورت پزشک باشد.

منع مصرف: مطلبي يافت نشد.

تركيبات شيميايي: ساپونين، فلاونوئيد، ساكاريد، موسيلاژ، ويتامين C)، B2، (A، مواد معدني (كلسيم، فسفر، آهن) (2، 7).

نحوه و ميزان مصرف: بصورت جوشانده يا خام 10-3 عدد ميوه مصرف مي‌شود (8).

مصرف غذايي: ميوه گياه خوراكي است (2).

نام تجاري دارو ساخته شده از گياه: فرآورده دارويي ندارد.

 

 

منابع:

1- مظفريان، ولي الله. شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، 1391

2- Anderw Chevallier. The Encyclopedia of Medicinal Plants. 1996: 281

3- قهرمان، احمد. فلور ايران (جلد 1). موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع، 1362: 164

4- Jiang JG, Huang XJ, Chen J. Separation and purification of saponins from Semen Ziziphus jujuba and their sedative and hypnotic effects. J Pharm Pharmacol. 2007 Aug;59(8):1175-80

5- Lee SM, Min BS, Lee CG, Kim KS, Kho YH. Cytotoxic triterpenoids from the fruits of Zizyphus jujuba. Planta Med. 2003 Nov;69(11):1051-4

6- Huang X, Kojima-Yuasa A, Norikura T, Kennedy DO, Hasuma T, Matsui-Yuasa I. Mechanism of the anti-cancer activity of Zizyphus jujuba in HepG2 cells. Am J Chin Med. 2007;35(3):517-32

7- Jean Bruneton. Pharmacognosy Phytochemistry Medicinal Plants. 1995: 880


8-Hung CF, Hsu BY, Chang SC et al. 2012.Antiproliferation of melanoma cells by polysaccharide isolated from Zizyphus jujuba. Nutrition. 28:98-105.

9-Yin J, Wennberg RP, Miller M. Induction of hepatic bilirubin and drug metabolizing enzymes by individual herbs present in the traditional chinese medicine, yin zhi huang. Dev Pharmacol Ther1993; 20(3- 4): 94- 186.

10-Abdel-Zaher AO, Salim SY, Assaf MH, and Abdel-Hady RH, Antidiabetic Activity and Toxicity of Zizyphus Spina-Christi Leaves, J Ethnopharmacol 101(2005) 129-138.

11-Glombitza KW, Mahran GH, Mirhom YM, Michel KG,and Motawi TK, Hypoglycemic and Antihyperglycemic Effects of Zizyphus Spina-Christi in Rats, Planta Medica 60 (1994) 244-244.

12-Solati J, and Soleimani N, Antihyperglycemic and Antihyperlipidemic Effects of Ziziphus Vulgaris L. Onreptozocin-Induced Diabetic Adult Male Wistar Rats,Acta Diabetolo Online first (2009).

13-Zhang X F ,Tan B K H ,Effects of an ethanolic extract of Gynura procumbens on serum glucose,cholesteron and triglyceride levels in normal and streptozotocin- induced diabetic rats. Singapore Med J 2003;41(1) : 1-6.

14-Shen XC, TangY, Yang R, Yu L, Fang T, and Duan C. (2009). The protective effect of zizyphus jujube fruit on carbon tetrachloride- induce hepatic injury in mice by anti-oxidative activities, J Eth arma. 122: 555-560.

15-Ebrahimi S, Ashkani-Eesfahani S, Emami Y, and riazifar S. (2013). Hepatoprotective effect of zizyphus vulgaris on carbon tetrachloride (ccl4) induce liver damage in rats as animal model. GMJ. 2: 88 94.

16-Hudina M, Liu M, Veberic R, Stampar F, and Colaric M. (2008). Phenoliccompond in the fruit of different varieties Chinese jujube (ziziphus jujube Mill). J Hrtic Sci Biotechnol, 83: 305-308.

17-Shou C, Feng Z, Wang J, Zheng X. The inhibitory effects of jujuboside A on rat hippocampus in vivo and in vitro. Planta Medica. 2002;68(9):799-803.

18-Han H, Ma Y, Eun JS, Li R, Hong JT, Lee MK, et al. Anxiolytic-like effects of sanjoinine A isolated from Zizyphi Spinosi Semen: possible involvement of GABAergic transmission. Pharmacology, Biochemistry, and Behavior. 2009;92(2):206-13.
19-Mahajan R, Chopda M. Phyto-Pharmacology of Ziziphus jujuba Mill-A plant review. Pharmacognosy Reviews. 2009; 3(6):320. 8- Penelope ody: The herbs society's Complete Medicinal Herbal. 1995: 178

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

زنجبيل (1)

زنجفيل

Zingiber officinale Rosc.

Family: Zingiberaceae

Synonyms: Zingiber majus Rumph., Amomum zingiber L., Curcuma longifolia Wall.

English name: Ginger, Canton ginger, Officinal ginger

 

ريخت شناسي گياه: گياهي چند ساله، بطول 120-100 سانتيمتر، ريزوم دار، پايا، توليد ساقه‌هاي هوائي متعدد از ريزوم منشعب. ساقه پوشيده از برگهاي متقابل، برگهاي پاييني ساقه فاقد پهنك و منحصر به نيام، برگهاي بالايي علاوه بر نيام و پهنك در حد فاصل آن دو داراي زايده زبانكي. گل آذين در اين گياه بصورت اسكاپ (2).

محل رويش: اين گياه از هندوستان به ايران وارد مي‌شود (1).

زمان برداشت قسمت مورد استفاده: ريزوم بايد زماني كه گياه 10 ماه از عمرش مي‌گذرد، جمع‌آوري، تميز، خيسانده، گاهي اوقات جوشانده و سپس پوست كنده شود (3).

قسمت مورد استفاده: ريزوم (4).

كاربرد درماني: بادشكن، معرق و ضدگرفتگي عضلاني مي‌باشد. بطور سنتي در كوليك و نفخ ناشي از سوء هاضمه و براي جلوگيري از سرگيجه و تهوع در بيماري مسافرت نيز مصرف مي‌شود (4، 5).

آثار فارماكولوژيك مشاهده شده: عصاره متانولی ریشه های خشک زنجفیل اثر فروکتوز را در افزایش سطح لیپید،افزایش وزن بدن و هیپرگلیسمی مهار می کند (6).همچنین عصاره این گیاه اثر آگونیستی مستقیم بر روی رسپتورهای پیش سیناپسی کولینرژیک موسکارینی M3 دارد.علاوه بر این با مهار فعالیت اتورسپتورهای پیش سیناپسی موسکارینی،می تواند آزاد سازی استیل کولین را افزایش دهد و به طور غیر مستقیم دیگر رسپتورهای موسکارینی را تحریک نماید.گیرنده M3 موسکارینی مهمترین گیرنده کولینرژیک موجود در سلول های بتای پانکراس است که در آزادسازی انسولین نقش دارد (7).زنجفیل دارای ترکیبات خاص نظیر Gingerols و شاگول ها (Shagaols) است که با مکانیسم های متعدد و عملکرد آنتاگونیستی گیرنده های سروتونین و عملکرد آنتی اکسیدانی می توانند در درمان تهوع و استفراغ ناشی از شیمی درمانی مؤثر باشند (8).

احتياط مصرف: مصرف گیاه زنجفیل برای کودکان زیر 2 سال مجاز نمی باشد. مصرف زیاد این گیاه باعث سوزس سر دل می شود.افرادی که سنگ کلیه دارند باید قبل از مصرف زنجفیل با پزشک مشورت کنند. افرادی که از داروهای رقیق کننده خون مانند وارفارین و آسپرین استفاده می کنند نباید از زنجفیل استفاده کنند.مصرف زیاد زنجفیل ممکن است با داروهای قلبی و دیابت تداخل نماید.خوردن بیش از حد این گیاه ممکن سبب اختلال در سیستم عصبی مرکزی شود (5).

منع مصرف: در دوران بارداري وشيردهي مصرف نشود (4).

تركيبات شيميايي: كربوهيدارت، چربيها (اسيدهاي چرب)، اولئورزين (جينجرول)، اسانس (زينجبرن)،‌ الكل، آلدئيد، آمينواسيد، پروتئين، رزين، ويتامين (A و نياسين) و مواد معدني (3، 4).

نحوه و ميزان مصرف:

1- جوشانده يا دم كرده: 1-25/0 گرم ريزوم خشك گياه، سه بار در روز ميل شود.

2- تنتور ضعيف گياه: 3-5/1 ميلي‌ليتر ميل شود.

3- تنتور قوي گياه: 5/0-25/0 ميلي‌ليتر ميل شود (4).

مصرف غذايي: بعنوان چاشني و طعم دهنده غذايي بكار مي‌رود (4).

نام تجاري دارو ساخته شده از گياه:

Ger.: Zintona; Switz.: Zintona; UK.: Travel sickness (5).

 

 

منابع:

1- مظفريان، ولي الله. شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، 1391

2- قهرمان، احمد. كورموفيتهاي ايران (سيستماتيك گياهي). جلد چهارم. مركز نشر دانشگاهي، 1373: 518

3- Anderw Chevallier. The Encyclopedia of Medicinal Plants. 1996: 153

4- Carol a. Newall, Linda a Anderson, J. danid philipson. Herbal Medicines. 1996: 135, 136

5- Royal Pharmaceutical Society. Martindale, The Extra Pharmacopoeia. 1996: 1220


6-Kadnur SV, Goyal RK. Beneficial effects of Zingiber officinaleRoscoe on fructose induced hyperlipidemia and hyperinsulinemia in rats. Indian J. Exp. Biol. 2005; 43: 1161-1164.

7-Ghayur MN, Khan AH, Gilani AH. Ginger facilitates cholinergic activity possibly due to blockade of muscarinic autoreceptors in rat stomach fundus. Pak. J. Pharm. Sci. 2007; 20: 231–235.

8-Ebrahimi S M, Parsa-Yekta Z, Nikbakht-Nasrabadi A, Hosseini S M, Sedighi S, Salehi-Surmaghi M. Ginger effects on control of chemotherapy induced nausea and vomiting. Tehran Univ Med J. 2013; 71 (6) :395-403.

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

ذرت (1)

بلال

Zea mays L.

Family: Poaceae

Synonyms: Mays vulgaris Ser., Mayzea vestita Raf., Zea maiz Vell.

English name: Corn, Cornsilk, Maize, Indian corn

ريخت شناسي گياه: گياه علفي و يكساله، طول حدوداً 3 متر. كاكل پر مانند، توليد چوب ذرت در گلهاي ماده (2).

محل رويش: بومي آمريكاي جنوبي و بصورت كاشته شده در نقاط مختلف ايران موجود مي‌باشد (3).

زمان برداشت قسمت مورد استفاده: در تابستان جمع‌آوري مي‌شود (2).

قسمت مورد استفاده: كاكل ذرت (خامه و كلاله گل آذين ماده) (2).

كاربرد درماني: مدر و دفع كننده سنگهاي كليه است. همچنين کاکل ذرت برای عفونت مثانه، التهاب سیستم ادراری، التهاب پروستات، سنگ کلیه، نقرس استفاده می شود. همچنین برای درمان نارسایی احتقانی قلب، دیابت، فشار خون بالا، خستگی، و کلسترول بالا استفاده می شود.روغن گياه حاوي اسيدهاي اشباع نشده است كه بيماران با كلسترول بالا مي‌توانند از آن استفاده كنند (4، 5).

آثار فارماكولوژيك مشاهده شده: خاصيت كولينرژيكي آن سبب كاهش فشار خون، اثر ديورتيكي و انقباض مثانه مي‌گردد، كريپتوگزانتين موجود در گياه مانند ويتامين A و تانن‌هاي گياه سبب خاصيت قابض گياه است (5). بعلاوه اثرات آنتي اكسيداني عصاره كاكل ذرت گزارش شده است (6).

احتياط مصرف: گرده گياه، باعث واكنشهاي حساسيتي مي‌گردد. فعاليتهاي آلرژيكي مانند درماتيت تماسي و كهير از كاكل ذرت بخصوص از دانه گرده آن گزارش شده است. همچنين بدليل وجود يك ماده سمي ناشناخته مي‌تواند تركيبات سيانوژيك ايجاد نمايد (5).

منع مصرف: در دوران بارداري مصرف نشود (5). مصرف هم زمان عصاره کاکل ذرت با فورزماید ممنوع است.

تركيبات شيميايي: نشاسته، فلاونوئيد، آلكالوئيد، آلانتوئين، ساپونين، اسانس، موسيلاژ، ويتامين (K,C) و پتاسيم (2).

نحوه و ميزان مصرف:

1- دم كرده: 1 قاشق مرباخوري كاكل ذرت در نصف فنجان آب جوش، به مدت چند دقيقه ريخته شود و هر 3-2 ساعت بصورت گرم يا ولرم ميل شود. براي التهاب مثانه روزانه 500 ميلي‌ليتر نوشيده شود.

2- جوشانده: جوشانده دانه ذرت بصورت ضماد در درمان زخمها و سوختگيها بكار مي‌رود.

3- تنتور: 30-15 قطره در آب 4-3 بار در روز ميل شود (2، 7).

مصرف غذايي: روغن گياه بعنوان مكمل غذايي با كالري زياد بكار مي‌رود و همچنين از نشاسته اين گياه نيز استفاده مي‌شود (4).

نام تجاري دارو ساخته شده از گياه:

UK.: Crovols (4).

 

 

منابع:

1- مظفريان، ولي الله. شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، 1391

2- Anderw Chevallier. The Encyclopedia of Medicinal Plants. 1996: 153

3- قهرمان، احمد. كورموفيتهاي ايران (سيستماتيك گياهي). جلد چهارم. مركز نشر دانشگاهي، 1373: 125

4- Royal Pharmaceutical Society. Martindale, The Extra Pharmacopoeia. 1996: 1723

5- Carol a. Newall, Linda a Anderson, J. danid philipson. Herbal Medicines. 1996: 90

6- El-Ghorab A, El-Massry KF, Shibamoto T. Chemical composition of the volatile extract and antioxidant activities of the volatile and nonvolatile extracts of Egyptian corn silk (Zea mays L.).J Agric Food Chem. 2007 Oct 31;55(22):9124-7. Epub 2007 Oct 4

7- John B. Lust. The Herb Book. 1974: 233

 

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

آويشن شيرازی (1)

ازگند

Zataria multiflora Boiss.

Family: Lamiaceae

Synonyms: Zataria bracteata Boiss., Zataria multiflora var. elatior Boiss.

 

ريخت شناسي گياه: گياه پايا، بوته‌هايي در پايه چوبي، پرساقه، گردينه پوش، معطر، ارتفاع 80-40 سانتيمتر. ساقه متعدد، با پوست خاكستري متمايل به سفيد رنگ. برگها كوچك داراي دمبرگ كوتاه، مدور يا بيضي، در قاعده مقطع يا تقريباً قلبي شكل. گل سفيد، ريز و كوچك، مجتمع در گرزنهاي كوچك، بسيار متراكم واقع در گل آذين‌هاي باريك تسبيح مانند. ميوه فندقه تخم مرغي و داراي سطح صاف (2).

محل رويش: در نجف آباد اصفهان، كلاه گزي، شاهكوه، يزد، دزفول، فيروزآباد، كوه سيواند، بين كرمان و زرند، خاش بطرف ايرانشهر و تنگه سرخ پراكندگي دارد (2).

زمان برداشت قسمت مورد استفاده: سرشاخه‌هاي هوايي گياه بر حسب زمان گلدهي از اوايل خرداد ماه تا اواخر مهر ماه از نقاط مختلف برداشت مي‌شود (3).

قسمت مورد استفاده: قسمتهاي هوايي گياه (4).

كاربرد درماني: بطور سنتي بعنوان ضدميكروب و قارچ، ضدكرم، ضد درد و بادشكن مصرف مي‌شود (4، 5). در منابع معتبر کاربرد این گیاه در درمان سرفه و برونشیت تائید شده است.
اثرات آنتی باکتربای مخصوصا بر روی باکتری بروسلوز، استافیلوکوک آرئوس آشکاری دارد.

آثار فارماكولوژيك مشاهده شده: اثر ضددردي، ضدالتهابي و ضدقارچي عصاره گياه منتشر شده است (6، 7). بعلاوه يك گزارش حاكي از تاثير عصاره اين گياه در درمان التهاب مزمن روده مي‌باشد (8).

احتياط مصرف: مطلبي يافت نشد.

منع مصرف: مطلبي يافت نشد.

تركيبات شيميايي: اسانس فنلي (تيمول، كارواكرول) (5).

نحوه و ميزان مصرف: بعنوان ضد كرم: 2 گرم، سه بار در روز ميل شود (4).

مصرف غذايي: مصرف غذايي ندارد.

نام تجاري دارو ساخته شده از گياه:

IR.: Bronkotidy (3).

 

منابع:

1- مظفريان، ولي الله. شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، 1391

2- قهرمان، احمد. فلور ايران (جلد 11). موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع، 1362: 1375

3- كميته تدوين فارماكوپه گياهي ايران. فارماكوپه گياهي ايران. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي. معاونت غذا و دارو، 1381: 55 و 52

4- آئينه چي، يعقوب. مفردات پزشكي و گياهان دارويي ايران. موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران. 1365: 324

5- Planta med. 1997 63: 371, 372

6- Ramezani M, Hosseinzadeh H, Samizadeh S. Antinociceptive effects of Zataria multiflora Boiss fractions in mice. J Ethnopharmacol. 2004 Mar;91(1):167-70

7- Mahmoudabadi AZ, Dabbagh MA, Fouladi Z. In Vitro Anti-Candida Activity of Zataria multiflora Boiss. Evid Based Complement Alternat Med. 2007 Sep;4(3):351-353

8- Nakhai LA, Mohammadirad A, Yasa N, Minaie B, Nikfar S, Ghazanfari G, Zamani MJ, Dehghan G, Jamshidi H, Boushehri VS, Khorasani R, Abdollahi M.  Benefits of Zataria multiflora Boiss in Experimental Model of Mouse Inflammatory Bowel Disease. Evid Based Complement Alternat Med. 2007 Mar;4(1):43-50. Epub 2006 Sep 14

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

درخت پاكدامني (1)

بنگرو، بنگله، پنج انگشت

Vitex agnus-castus L.

Family: Lamiaceae (Rec), Verbenaceae (Per)

Synonyms: Vitex pseudonegundo (Hausskn.) Hand.-Mazz. , Vitex agnus-castus var. pseudonegundo Hausskn.,

English name: Chaste tree, Abraham's balm, Chaste lamb, Tree of chastity

 

 

ريخت شناسي گياه: گياه پايا، بصورت درختچه يا درختان كوچك، ارتفاع 8 متر. در ايران بصورت درختچه‌هايي با ارتفاع 5/2-1 متر، غالباً با شاخ و برگ انبوه و ساقه‌هاي فراوان، بشدت چوبي، پوست به رنگ سبز متمايل به خاكستري و بسيار منشعب. برگ مركب پنجه‌اي شامل 5-3 برگچه ناهم قد، كامل، سرنيزه‌اي. گلها كوچك، به رنگ بنفش متمايل به آبي، مجتمع در گرزنهاي كوتاه پايك دار (2).

محل رويش: در هرمزگان بويژه ايسين نزديك بندر عباس پراكندگي دارد (2).

زمان برداشت قسمت مورد استفاده: ميوه‌هاي خشك شده در پاييز جمع‌آوري مي‌شوند (3).

قسمت مورد استفاده: ميوه (4).

كاربرد درماني: گياه بصورت سنتي براي رفع اختلالات قاعدگي، مشكلات تخمدان، قاعدگي دردناك، اختلالات يائسگي و كمبود ترشح شير استفاده مي‌شود (3).

آثار فارماكولوژيك مشاهده شده: در درمان نارسايي تخمدان، خونريزي ناشي از اختلال عمل رحم و درد پستان موثر است. مصرف فرآورده‌هاي گياه در درمان علائم نارسايي جسم زرد كه باعث سيكل قاعدگي نامنظم، خونريزي رحمي، غده پستاني، سندروم پيش قاعدگي و آكنه مي‌شود، موثر است (3). مطالعه باليني حاكي از موثر بودن تاثير اين گياه در اختلالات دوران يائسگي مي‌باشد (5، 6).

احتياط مصرف: مصرف اين گياه در عادت ماهيانه سردرد را افزايش مي‌دهد. واكنش آلرژيك از گياه گزارش شده است (3).

منع مصرف: در دوران بارداري وشيردهي مصرف نشود (2).

تركيبات شيميايي: آلكالوئيد، فلاونوئيد، اسانس، مواد تلخ، ايريدوئيد (3).

نحوه و ميزان مصرف: ميوه گياه: 1-5/0 گرم سه بار در روز ميل شود (3).

مصرف غذايي: مصرف غذايي ندارد.

نام تجاري دارو ساخته شده از گياه:

Aust.: Agnumens; Ger.: Agnolyt. (7)

منابع:

1- مظفريان، ولي الله. شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، 1391

2- قهرمان، احمد. فلور ايران (جلد 13). موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع، 1362: 1622

3- Anderw Chevallier. The Encyclopedia of Medicinal Plants. 1996: 149

4- Carol a. Newall, Linda a Anderson, J. danid philipson. Herbal Medicines. 1996: 19

5- Newton KM, Reed SD, Grothaus L, Ehrlich K, Guiltinan J, Ludman E, Lacroix AZ. The Herbal Alternatives for Menopause (HALT) Study: background and study design. Maturitas. 2005 Oct 16;52(2):134-46

6- Rotem C, Kaplan B. Phyto-Female Complex for the relief of hot flushes, night sweats and quality of sleep: randomized, controlled, double-blind pilot study. Gynecol Endocrinol. 2007 Feb;23(2):117-22

7- Royal Pharmaceutical Society. Martindale, The Extra Pharmacopoeia. 1996: 1760

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

 

 

دارواش (1)

Viscum album L.

Family: Santalaceae (Rec), Loranthaceae (Per)

Synonyms: Viscum album var. album, Stelin album Bubani

English name: European mistletoe, White mistletoe, Mist letoe

ريخت شناسي گياه: گياه پايا، انگل درختان مختلف جنگلي، بدون كرك، ‌صاف درخشان تقريباً چوبي، هميشه سبز متمايل به آبي مات يا متمايل به زرد رنگ برگها در زمستان هميشه سبز و پايا، متقابل، ضخيم – چرمي و گوشتدار، پهن دراز،‌ بدون كرك، ‌سبز مات. گل كوچك، سبز فام، بدون دمگل. ميوه بصورت هسته مدور و گويچه‌اي سفيد رنگ، هر 6-5 عدد مجتمع در محل دو شاخه شدن شاخه‌ها (2).

محل رويش: در لواسان، دره رودخانه سفيد رود، جنگل رستم آباد، نزديك رشت، جنگل گلستان، بندر گز، جنگلهاي كوهستاني بين تنكابن و چورته پراكندگي دارد (2).

زمان برداشت قسمت مورد استفاده: جمع‌آوري آن در تمام طول سال انجام مي‌شود ولي فصل جمع‌آوري آن عموماً فصل پائيز است (3، 4).

قسمت مورد استفاده: برگ، ميوه، شاخه‌هاي كوچك (5).

كاربرد درماني: خاصيت كاهش دهندگي فشار خون و آرامبخش دارد. بطور سنتي در فشار خون بالا و سردرد ناشي از آن، آرترواسكلروزيس، ضربان قلب بالا با منشاء عصبي بكار مي‌رود (5).

آثار فارماكولوژيك مشاهده شده:  دو مكانيسم براي افزايش سميت سلولهاي كشنده طبيعي (NK) در درمان تومورها بوسيله گياه گزارش شده است. 1- تسريع باند شدن بين NK و سلولهاي هدف تومور
2- تقويت رسپتورهاي موجود در NK براي اينكه سلولهاي هدف تومور را شناسايي كنند (5). تاثير آن در درمان سرطان رحم و تخمدان و افزايش سلولهاي T و همچنين تقويت سيستم ايمني گزارش شده است (6، 7،8، 9).

احتياط مصرف: مصرف آن در سال ۱۹۸۱ ممنوع شد و البته امروزه تنها با دزهای درمانی و تحت نظارت پزشک ممکن است مصرف شود. عوارض جانبی شامل تب و لرز، سر درد، آنژین، مشکلات گردش خون و … است وکلاً گیاهی سمی در نظر گرفته می شود. (5).

منع مصرف: در زمان بارداري مصرف نشود (10).

تركيبات شيميايي: اسيدهاي چرب، آلكالوئيد، فلاونوئيد، لاكتين، ترپنوئيد، ويسكوتوكسين، موسيلاژ، ساكاريد، تانن، نشاسته (5).

نحوه و ميزان مصرف:

1- دم كرده: 6-2 گرم برگ گياه خشك سه بار در روز ميل شود.

2- عصاره مائي: به نسبت 1:1 در الكل 25%، 3-1 ميلي‌ليتر سه بار در روز ميل شود.

3- تنتور: به نسبت 1:5 در الكل 45%، 5/0 ميلي‌ليتر، سه بار در روز ميل شود.

4- دم كرده: به نسبت 1:20 در آب سرد، 120-40 ميلي‌ليتر روزانه ميل شود.

5- عصاره نرم: به نسبت 1:8 دم كرده يا تنتور 6/0-3/0 ميلي‌ليتر، سه بار در روز ميل شود (5).

مصرف غذايي: عموماً بعنوان غذا مصرف نمي‌شود (5).

نام تجاري دارو ساخته شده از گياه:

Ger.: Helixor, Iscador. (11)

 

 

منابع:

1- مظفريان، ولي الله. شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، 1391

2- قهرمان، احمد. فلور ايران (جلد 10). موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع، 1362: 1249

3- امامي، احمد. شمس اردكاني، محمد رضا. مهرگان، ايرج. فرهنگ مصور گياهان دارويي. مركز تحقيقات طب سنتي و مفردات پزشكي . دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي، 1383: 332

4- زمان، ساعد. گياهان دارويي روشهاي كشت، برداشت و شرح مصور رنگي 256 گياه (ترجمه). انتشارات ققنوس، 1376.

5- Carol a. Newall, Linda a Anderson, J. danid philipson. Herbal Medicines. 1996: 193

6- Grossarth-Maticek R, Ziegler R. Prospective controlled cohort studies on long-term therapy of cervical cancer patients with a mistletoe preparation (Iscador). Forsch Komplement Med (2006). 2007 Jun;14(3):140-7. Epub 2007 Jun 22

7- Grossarth-Maticek R, Ziegler R. Prospective controlled cohort studies on long-term therapy of ovairian cancer patients with mistletoe (Viscum album L.) extracts iscador. Arzneimittelforschung. 2007;57(10):665-78

8- Büssing A, Stumpf C, Tröger W, Schietzel M. Course of mitogen-stimulated T lymphocytes in cancer patients treated with Viscum album extracts. Anticancer Res. 2007 Jul-Aug;27(4C):2903-10

9- Lee JY, Kim JY, Lee YG, Byeon SE, Kim BH, Rhee MH, Lee A, Kwon M, Hong S, Cho JY. In vitro immunoregulatory effects of Korean mistletoe lectin on functional activation of monocytic and macrophage-like cells.Biol Pharm Bull. 2007 Nov;30(11):2043-51

10- Penelope ody: The herbs society's Complete Medicinal Herbal. 1995: 181

11- Royal Pharmaceutical Society. Martindale, The Extra Pharmacopoeia. 1996: 1728

رهگیری فاکتور

لطفا شماره فاکتور خود را درج نمایید

شماره فاکتور شما :